Yumurtalık kisti çeşitleri ve belirtileri

 Yumurtalık kistleri yumurtalıkta bulunan sıvı dolu keselerdir.Yaygın bir durumdur ve genellikle ovülasyonda(yumurtlama günü) oluşur.Yumurtalık kistlerine sahip bir çok kadın hiçbir belirti göstermez ve kistler genellikle zararsızdır.


Yumurtalık kisti nedir?

Yumurtalık kisti sıvı dolu keselerdir.Sıvı dolu keseler vücudun bir çok bölgesinde oluşabilir.Yumurtalık kistleri yumurtalıkların içinde veya yüzeyinde oluşur.

Yumurtalık kisti çeşitleri nelerdir?

Bir çok yaygın yumurtalık kisti çeşidi menstrual döngü boyunca oluşur.Genellikle iyi huyludur,yani kanser değildir.

Yaygın iki çeşidi:

-Folikül kistleri:Normal menstrual döngü içerisinde her ay yumurtalık bir yumurta serbest bırakır.Yumurtanın geliştiği küçük keseye folikül denir.Yumurta olgunlaştığı zaman folikül patlar ve yumurtayı serbest bırakır.Eğer folikül patlamayıp yumurtayı serbest bırakmazsa folikül kisti oluşur.Bu folikülün gelişip kiste dönüşmesine neden olur.Folikül kisti genellikle herhangi bir belirtiye neden olmaz ve bir üç ay içerisinde yok olur.

-Korpus luteum kisti:Folikül patlayıp yumurtayı serbest bıraktıktan hemen sonra boş olan folikül küçülerek korpus luteum denilen hücre kütlesine dönüşür.Korpus luteum hormonların diğer menstrual döngü için hazırlanmalarını sağlar.Eğer folikül kesesi küçülüp hücre kütlesine dönüşmezse korpus luteum kisti oluşur.Bunun yerine kese veya folikül kendini yeniden kapatır ve içi sıvı dolar.Bir çok korpus luteum kistleri bir kaç haftadan sonra yok olur.Fakat daha fazla büyüyebilir.Ayrıca kanamaya neden olabilir veya yumurtalığı bükebilir ve bu da ağrıya neden olur.Yumurtlama veya ovülasyon için kullanılan bazı ilaçlar bu kiste neden olabilir.

İyi huylu yumurtalık kistlerinin diğer bazı çeşitleri:

-Endometrioma:Endometriozis nedeniyle meydana gelir.Rahim astarı rahim dışına doğru geliştiği zaman endometriozis oluşur.

-Dermoidler:Doğumdan ortaya çıkan hücrelerden gelir ve genellikle belirtilere neden olmaz.

-Kistadenomlar:Sulu sıvı ile dolar ve bazen gelişerek daha büyük hale gelir.

Bazı kadınlarda,yumurtalıklar bir çok küçük kist oluştur,buna polikistik over sendromu denir.Poliskistik over sendromu yumurtalıkla ilgili problemlere neden olur ve hamile kalmanızı zorlaştırır.

Kötü huylu kistler yani kanser yapan kistler nadirdir.Bu kistler genellikle yaşlı kadınlarda daha yaygındır.Kanser kistleri yumurtalık kanseridir.Bu nedenden dolayı yumurtalık kistleri doktorunuz tarafından kontrol edilmelidir.Bir çok yumurtalık kistleri kanser değildir.

Kimler yumurtalık kistleri için risk taşır?

Düzenli periyotlara sahip kadınlarda yumurtalık  kisti yaygındır.Gerçekten bir çok kadın her ay en az bir folikül kisti veya korpus luteum kisti yapar.Bir problem kistlerin gelişip büyümesine veya çoğalmasına neden olmayana kadar kiste sahip olduğunuzu fark etmeyebilirsiniz.Premenopoza giren kadınların %8'i büyük kistler oluşturur ve bunların tedaviye ihtiyaçları vardır.

Menopozdan sonra yumurtalık kistleri nadir görülür.Postmenopozda  olan kadınların yumurtalık kisti geliştirmesi durumunda kanser olma riskleri artar.

Eğer bir kiste sahip olduğunuzu düşünüyorsanız yaşınıza bakmadan doktorunuza başvurun.Ayrıca şişkinlik,sık idrara çıkma,pelvik basıncı veya ağrısı,veya anormal vajinal kanamalar gibi durumlarda doktorunuza danışın.Bu kistin veya başka ciddi bir problemin belirtisi olabilir.

Yumurtalık kisti nedenleri nelerdir?

Yumurtalık kistinin en yaygın nedenleri:

-Hormonal problemler:Kistlerin çoğu herhangi bir tedavi gerekmeden kendiliğinden yok olur.Bu kistler ovülasyon veya yumurtlama için kullandığınız ilaçlardan veya hormonal problemlerden kaynaklanabilir.

-Endometriozis:Endometriozis olan kadınlar endometrioma denilen yumurtalık kist çeşidini geliştirebilir.Endometriozis dokuları yumurtalığa yapışabilir ve kist oluşumuna neden olabilir.Bu kistler adet periyodu boyunca veya cinsel ilişki sırasında ağrı oluşturabilir.

-Gebelik:Bir yumurtalık kisti genellikle plasenta oluşana kadar gebeliği desteklemek için gebeliğin erken döneminde normal bir şekilde oluşur.Bazen,gebeliğin geç aşamalarına kadar kist yumurtalıkta kalır ve alınmaya ihtiyaç duyabilir.

-Ciddi pelvik enfeksiyonu:Enfeksiyon fallop tüplerine ve yumurtalıklara sıçrayarak kist oluşmasına neden olabilir.

Yumurtalık kistinin belirtileri nelerdir?

Birçok yumurtalık kisti küçüktür ve herhangi bir belirtiye neden olmaz.

Eğer bir kist belirtilere neden olursa alt karın bölgesinde şişkinlik,basınç ve ağrı oluşabilir.Bu ağrı sert veya donuk yada gelip gidebilir.

Eğer kist yırtılırsa ani ve şiddetli ağrıya neden olabilir.

Eğer kist yumurtalığı bükerse ağrının yanında mide bulantısı ve kusma gibi belirtilere sahip olabilirsiniz.

Daha az yaygın belirtiler:

-Pelvik ağrısı
-Alt sırt bölgesinde ve uyluklarda donuk ağrı
-İdrar veya dışkının tamamen dışarı atılamaması
-Cinsel ilişki sırasında ağrı
-Beklenmeyen kilolar
-Adet döneminde ağrı
-Normal olmayan veya anormal vajinal kanama
-Göğüslerde hassasiyet
-Sık idrara çıkmak

Yumurtalık kisti nasıl teşhis edilir?

Eğer yumurtalık kisti belirtilerine sahip olursanız doktorunuzla konuşun.Doktorunuz pelvik muayene yaparak kist nedeniyle yumurtalıkta oluşan şişkinliği hissedebilir.

Eğer kist tespit edilirse doktorunuz bazı testleri size tavsiye edebilir:

-Ultrason:Bu test ses dalgalarını kullanarak vücudun görüntüsünü çıkarır.Ultrason ile kistin şekli,büyüklüğünü,yerini ve kütlesini tespit edilebilir.

-Gebelik testi hamile olup olmadığınızı anlamak için yapılır.

-Hormon seviyesi testleri eğer hormonlarla ilgili bir problemin olup olmadığını görmek için yapılır.

-Kan testi:Eğer menopoz sonrası döneme girdiyseniz doktorunuz kanınızda bulunan kanser antijeni 125(CA-125) ölçer.Eğer yumurtalık kanserine sahipseniz CA-125 seviyesi yüksek olur.Promenopoz olan kadınlarda diğer bir çok hastalık da CA-125 seviyesinin yüksek olmasına neden olabilir.

Yumurtalık kisti acil bir durum mu?

Evet,bazen.Eğer doktorunuz size yumurtalık kisti olduğunuzu söylerse ve alttaki herhangi bir belirtiye sahip olursanız hemen tıbbi yardım arayın.

-Kusma ve yüksek ateşle birlikte ağrı
-Ani ve ciddi karın ağrısı
-Baş dönmesi,baygınlık veya zayıf düşme
-Hızlı nefes alıp verme

Bu belirtiler kistin patladığı anlamına gelebilir.Bazen büyük ve patlayan kist ağır kanamaya neden olabilir.

Yumurtalık kisti ameliyat ister mi?

Belki.Kadınların yaklaşık %5-%10'u kisti yok etmek için ameliyat olmaya ihtiyaç duyar.Bu kistlerin sadece %13-%21'i kanser olur.

Eğer menopoz sonrasına girdiyseniz veya kist:

-Birkaç menstrual döngüden sonra geçmiyorsa
-Gittikçe büyürse
-Ultrasonda anormal gözükürse
-Ve ağrıya neden olursa ameliyat gerekebilir.

Eğer ameliyata ihtiyacınız olursa doktorunuz sadece kisti veya büyün yumurtalığı alabilir.

Ameliyat iki farklı şekilde yapılır:

-Laparoskopi:Bu ameliyatla doktorunuz göbek çukurunun altında küçük bir kesi açar,böylece pelvik bölgeyi görebilir ve kisti alabilir.Bu ameliyat genellikle kanser olmayan ve küçük kistler için tavsiye edilir.

-Laparotomi:Eğer kist büyükse ve kanser olma ihtimalli varsa doktorunuz bu metodu seçebilir.Bu ameliyat karın bölgesinde büyük bir kesi gerektirir.Ondan sonra kist kanser için test edilir.Eğer muhtemelen kanserse yumurtalık rahim gibi diğer dokular alınabilir.

Yumurtalık kistleri kansere neden olabilir mi?

Eve,bazı yumurtalık kistleri kanser olabilir.Fakat çoğu kansere neden olmaz.Yaşınızla birlikte kanser olma riski de artar.Eğer menopoz sonrası döneme girdiyseniz ve yumurtalık kistlerine sahipseniz kanser olma riskiniz daha yüksektir.

Yumurtalık kistleri hamile kalmanızı zorlaştırır mı?

Genellikle hayır.Bir çok yumurtalık kisti hamile kalma şansınızı etkilemez.Bazen,yumurtalık kistine neden olan bazı hastalık veya problemler hamile kalmanızı zorlaştırabilir:

-Endometriozis:Rahim astarı dışarı doğru geliştiği zaman meydana gelir.Endometriozis nedeniyle meydana gelen kistlere endometrioma denir.

-Polikistik over sendromu:Kısırlığa neden olan problemlerden bir tanesidir.Polikistik over sendromu olan kadınlar genellikle yumurtalıklarda küçük kistler taşırlar.

Yumurtalık kistleri gebeliği nasıl etkiler?

Yumurtalık kistleri gebelik boyunca yaygın bir durumdur.Genellikle iyi huylu yani kanser değildir ve zararsızdır.

Yumurtalık kisti önlenebilir mi?

Eğer yumurtlamaya devam ediyorsanız yumurtalık kisti önlenemez.Eğer sık sık yumurtalık kistine sahip oluyorsanız doktorunuz yumurtlamayı engellemek için size hormonal doğum kontrolü yazabilir.Bu yeni kistleri geliştirme riskiniz azaltır.